GÖKYÜZÜNÜN HİÇ UYUMADIĞI YER: CATATUMBO ŞİMŞEKLERİ

Dünyanın bazı köşelerinde doğa, insanın hayal gücünü zorlayan gösteriler sunar. Ancak bunların arasında öyle bir olay vardır ki, ilk kez duyanlar bunun bir efsane olduğunu düşünebilir. Gökyüzünün geceler boyunca durmaksızın aydınlandığını, karanlığın binlerce şimşekle parçalandığını ve bu görsel şölenin neredeyse her gece tekrarlandığını hayal edin.
İşte Venezuela'da bulunan Maracaibo Gölü ile Catatumbo Nehri'nin buluştuğu noktada yaşanan Catatumbo Şimşekleri tam olarak böyle bir doğa harikasıdır.

Bu olağanüstü atmosfer olayı, sıradan bir yaz fırtınasına hiç benzemez. Yılın büyük bölümünde, hava karardıktan sonra başlayan şimşek gösterisi saatler boyunca devam eder. Gökyüzünde dakikada onlarca kez çakan yıldırımlar, geceyi adeta gündüze çevirir. O kadar parlaktırlar ki yüzlerce kilometre uzaklıktan görülebilirler. Tarih boyunca Karayip Denizi'nde seyreden denizciler bu ışıkları doğal bir deniz feneri gibi kullanmış ve bölgeye "Maracaibo Feneri" adını vermiştir.

Catatumbo Şimşekleri'nin en ilginç özelliklerinden biri ise çoğu zaman beklenen güçlü gök gürültülerinin duyulmamasıdır. Şimşeklerin büyük bölümü bulutların içinde veya çok yüksek irtifalarda gerçekleştiği için, uzaktan bakan bir gözlemci çoğu zaman yalnızca kesintisiz bir ışık gösterisi izler. Gökyüzü sürekli aydınlanırken ortalık şaşırtıcı derecede sakin kalabilir.

Peki neden tam da burada?
Bu sorunun cevabı bölgenin eşsiz coğrafyasında saklıdır. Maracaibo Gölü'nün çevresi yüksek dağlarla kuşatılmıştır. Karayip Denizi'nden gelen sıcak ve nemli hava göl havzasında birikir. Gece saatlerinde dağlardan aşağı inen daha serin hava kütleleri, göl üzerinde yükselen sıcak ve nemli havayla karşılaşır. Bu çarpışma, devasa kümülonimbus bulutlarının oluşmasına neden olur. Sonuç ise dünyanın en yoğun yıldırım faaliyetlerinden biridir. Bilim insanları ayrıca bölgedeki bataklıkların ve petrol yataklarının saldığı metan gazının da bu elektriksel aktivite üzerinde etkili olabileceğini öne sürmektedir. Ancak günümüzde en yaygın kabul gören açıklama, olayın temel nedeninin bölgenin topoğrafyası ve hava akımlarının oluşturduğu benzersiz atmosferik koşullar olduğudur.

Bu olağanüstü doğa olayı yalnızca doğa tutkunlarının değil, bilim insanlarının da ilgisini çekmektedir. Catatumbo bölgesi, kilometrekare başına yılda yaklaşık 250 yıldırım düşmesiyle dünyanın en yüksek yıldırım yoğunluğuna sahip noktası olarak Guinness Dünya Rekorları tarafından da tanınmıştır.
Her yıldırım çakışında atmosferde çeşitli kimyasal reaksiyonlar meydana gelir ve ozon oluşumu gerçekleşir. Ancak bu ozonun büyük bölümü atmosferin alt katmanlarında oluştuğundan, Dünya'yı zararlı güneş ışınlarından koruyan üst atmosferdeki ozon tabakasını doğrudan yenilediği söylenemez. Buna rağmen Catatumbo Şimşekleri, atmosfer kimyası açısından bilim insanlarının dikkatle incelediği eşsiz bir laboratuvar olmaya devam etmektedir.

Catatumbo Şimşekleri, doğanın ne kadar güçlü, karmaşık ve büyüleyici olabileceğini hatırlatan olağanüstü bir mirastır. İnsan teknolojisinin tüm ilerlemelerine rağmen, bazı doğa olayları hâlâ bizleri hayranlıkla gökyüzüne bakmaya zorlamaktadır.

Eğer bir gün yolunuz Venezuela'ya düşerse, Maracaibo Gölü kıyısında bir gece geçirip gökyüzünün bu kesintisiz ışık dansını izleme fırsatını kaçırmayın. Çünkü bazı manzaralar sadece görülmez; ömür boyu hatırlanır.

Arda ÇETİN
Beykoz Eğitim ve Spor
Paşa Ajans

MASALSI DİYARLARIN,BÜYÜLEYİCİ GÖRÜNTÜSÜYLE,DÜNYANIN EN BÜYÜK ADASI;GRÖNLAND

• 

Dünyanın en büyük adası Grönland adası, Atlas Okyanusunun kuzeyinde, Kuzey Amerika’nın da kuzeyinde, Kanada ile İzlanda arasında, büyük ölçüde Kuzey Kutup bölgesinde yer alan buzul deposu olarak bilenen bir adadır. Adanın % 81’i, 3 km. kalınlığında buz tabakası ile kaplıdır.

Yemyeşil doğa ile bembeyaz buzulların yan yana geldiği muhteşem manzaraları ve rengarenk evleri ile adeta masalsı diyarları hatırlatan, büyüleyici bir görüntüye sahiptir.

2.175.000 kilometre kare yüzölçümüne sahip Grönland adasında yaşayan nüfus 58.000 civarındadır. Nüfusun büyük kesimi batı kıyısındaki küçük kasabalarda yaşar. İki önemli şehri Başkent Godthab (Nuuk) ile Godlhavn şehirleridir.

Grönland adası Danimarka Krallığına bağlı özerk bir bölgedir. Savunmasında ve dışişlerinde Danimarka söz sahibidir. 1979 yılında bir anlaşma sonunda içişlerinde, Danimarka Krallığına bağlı olmaktan kurtuldular.

Zorlu iklim koşullarına sahip olan ada, büyüleyici bir doğaya ve manzaraya sahiptir. Grönland adasına cruise gemileri ile seyahat edilebilir. Kuzey ışıklarının gözlemlenebilir olduğu ocak ayında, Kangerlussuaq isimli havalimanı ve yerleşim yerinde Kuzey Işıkları Festivali düzenlenmektedir. Kuzey yarım kürede en uzun gündüzün yaşandığı 21 Haziran ulusal gün olarak kutlanmaktadır.

Topraklarının % 1’i, tarıma elverişli olduğundan, halkının yerlilerini oluşturan Eskimolar, Balıkçılık ve Avcılıkla geçimlerini sağlamaktadırlar. Yerli Eskimolar, Kuzey Kutup bölgesindeki adaları kullanarak, Kuzey Amerika’dan gelerek buraya yerleşmişlerdir.

Muhteşem vahşi doğası ile buz dağlarının patlayışlarını, gece yarısı güneşini, kutup ışıklarının büyülü dansını, dağ tırmanışını, yürüyüş ve kayak yapmanın güzelliğini, Mart ayı sonları ve mayıs ayı başlarında köpek kızaklarına binmek ve kuzey kutbu turuna çıkmak, ağustos, aralık ve şubat ayları ortası Kutup ışıklarını izlemek, özgürlük hissini damarlarınıza kadar yaşatabilecek bir yaşam sunmaktadır.

Grönland adasına sadece, Kopenhag ve Reykjavik şehirlerinden uçak seferleri düzenlenmektedir. Türkiye’den haftanın her günü karşılıklı olarak 3,5 saat süren Kopenhag-İstanbul seferleri vardır. Kopenhag havalimanından 10 saatlik bir uçuş ile Grönland Kangerlussuaq havalimanına ve oradan da adanın her bölümüne helikopter ve uçak seferleri yapılmaktadır.

Hazırlayan ve Derleyen: Sema ÇETİN