Aşil tendonunun adı, Antik Yunan Mitolojisindeki
efsaneye göre Aşil’in (Achilles) annesi Thetis, oğlunu ölümsüz ya
da yaralanmaz hâle getirmek ister. Bunun için onu kutsal kabul edilen Styx
Nehri’ne batırır, çıkarır. Bunu yaparken Aşil’i topuklarından
tutmaktadır. Bu şekilde bütün vücudu suya girmişken, suyun değmediği tek yer topuklar
olur.
Yıllar sonra Truva Savaşı sırasında Aşil, vücuduna
aldığı oklar ile savaşmaya devam ederken, atılan bir okun tam topuğuna yani savunmasız
bölgesinden aldığı ölümcül yara sonucunda hayatını kaybeder. Bu nedenle zamanla
“Aşil’in topuğu”, çok güçlü bir kişinin veya sistemin tek fakat
kritik zayıf noktası anlamında kullanılan bir deyime dönüşmüştür.
Mitolojide Aşil’in en büyük zayıflığı topuğuydu;
modern insan içinse aynı bölgedeki tendon, hareketin en büyük güç
kaynaklarından biridir.
İnsan anatomisinde baldır kaslarını topuk
kemiğine bağlayan güçlü tendona da daha sonra bu mitolojik bağlantı nedeniyle “Aşil
tendonu” adı verilmiştir.
Aşil tendonu, baldır kaslarını topuk kemiğine
bağlayan ve vücuttaki en güçlü/kalın tendonlardan biri olan yapıdır. Özellikle yürüme,
koşma, zıplama ve ani hızlanma sırasında çok önemli görev üstlenir.
Koşarken veya futbol oynarken baldır kasların
kasıldığında oluşan kuvvet Aşil tendonu üzerinden ayağa aktarılır. Bu sayede
ayağınla zemini geriye doğru itip vücudunu ileri taşıyabilirsin.
Özellikle Futbol oynarken Aşil tendonu; Ani yön
değiştirmelerde, Koşarken ayağın yerden ayrılması, Zıplama ve yere iniş, Durup
tekrar hızlanma, Sprint ve birkaç adımda ani hızlanma gibi hareketlerde çok
aktif rol oynamaktadır. Ayrıca, tendon sadece bir "ip" gibi
kuvvet aktarmıyor. Koşu sırasında yay gibi enerji depolayıp geri verebiliyor.
Bu da hareketin daha güçlü ve ekonomik olmasına katkı sağlıyor.
Spor yapmayan birinde de Aşil tendonu sürekli
çalışır. Normal yürürken ayağı yerden itmek, hızlı yürümek, parmak ucuna
yükselmek, merdiven çıkmak gibi hareketlerde görev alır.
Aşil tendonunun sakatlanması ve ciddi şekilde
işlevini kaybetmesi durumunda kişi düz zeminde yürüyebilse bile ayağı güçlü
şekilde yerden itmekte, parmak ucuna yükselmekte ve merdiven çıkmakta
belirgin güçlük yaşayabilir.
Aşil tendonunu tamamen sakatlıktan korumanın
garantili bir yolu yok. Ancak, alabileceğimiz bazı önlemler ile riskleri en aza
indirebiliriz.
Spora iyi bir ısınma devresi ile hazırlanarak
başlamak, Ani yük artışlarını yapmamak, Uygun ayakkabı kullanmak, Hareketliliği
ihmal etmemek, Dinlenme ve toparlanmayı dengeli yapmak, Baldır kaslarını
güçlendirmek, tendon bölgesinde vücudun verdiği erken sinyallere dikkat etmek
gibi önlemleri alabiliriz.
Unutmayalım ki; efsanede Aşil’in sonunu getiren topuğuydu,
bugün ise attığımız her güçlü adımın ardında onun adını taşıyan tendon var.
Aşil’in hikâyesinden ders alarak; En güçlü yanınızı, en zayıf noktanıza
dönüşmeden koruyun.
Ercan ÇETİN
Eğitimci, Sporcu ve Araştırmacı Yazar
Eğitim ve Spor Ajans
